Yenə də sərmayələr haqqında…

Toğrul Vəliyev

Axırıncı həftələr ərzində passiv parlamentimiz demək olar ki, bütün KİV-lərin müşahidə dairəsinə daxil oldular. Maraqlı fakt həmçinin odur ki, buna səbəb parlamentin fəaliyyətini KİV-lər tərəfindən tənqid edilməsidir. Və nəticə kimi, bu yaxınlarda millət vəkillərdən biri müəllimlərə neqativ münasibəti tənqid edərək dedi ki, bizim cəmiyyətimiz qəhrəmanların yaxud başqalarının çiyinlərində yox, məhz müəllimlərin çiyinlərində dayanır. Başqa millət vəkilləri müəllimlərin sırasına həkimləri də əlavə etdi. Bunun nəticəsi kimi, müəllimləri və həkimləri dövlət qulluqçularının siyahısına əlavə etmək qərarı qəbul edildi. Eyni zamanda yada düşdü ki, belə tipli qərar artıq bir neçə il bundan əvvəl qəbul olunmuşdu, amma o vaxtdan bu sahədə heç bir iş görülməmişdi.

Millət vəkillərinin sözlərinə görə, bundan sonra onların həm maaşları, həm vəziyyətləri yaxşılaşdırılacaq. Amma məhz büdcədə maaş artımını qeyd etməyə hansı maneə var idi, bilinmir. Çünki maaşların artırılmasına məhz bir neçə yüz milyon lazım olacaq, eyni zamanda bizim hökumət hər dəfə yeni-yeni çoxmilyonlu layihələri təsdiqləyir.

Buna baxmayaraq, hökumət həkimlərə və müəllimlərə qayğı göstərməyə, sərmayələr qoymağa razılıq verdi. Belə ki, İqtisadi İnkişaf Nazirinin sözlərinə görə 2013-2016-ci illərdə ölkənin iqtisadiyyatına 71,3 mlrd. manat sərmayə qoyulacaq. Onlardan 32,7 mlrd. məhz dövlət sərmayə proqramı üzrə keçirilən pullar təşkil edəcək. Vəsaitlərin çox hissəsi infrastruktur layihələrinə (21 mlrd.), bunun da 8,7 mlrd. nəqliyyat layihələrinə, 4,8 mlrd. kommunal xərclərə (demək olar ki, dünyada miqdarına görə ən böyük kommunal xərclər), eyni zamanda sosial sahəyə 5,1 mlrd. manat sərmayə qoyulacaq. Sərmayələrin necə və haraya xərclənəcəyini isə nazir dəqiqləşdirmək istəmədi.

Amma belə böyük məbləğlərə baxmayaraq, məlum oldu ki, əgər ərəb şeyxləri razılaşsa, bütün çoxmilyonlu layihələr məhz onlar tərəfindən maliyyəşdiriləcək. Belə ki, Azərbaycanın tarixində ən böyük layihələrdən birinin – Xəzər adalarının, təşkilatçıları elan etdilər ki, onlar Səudiyyə Ərəbistandan sponsor axtarırlar. Onların məlumatlarına görə, Səudiyyə şahzadələrindən biri Bakıya layihəni təhlil etmək üçün gələcək. Məsələ özü bir az şübhəli görünür, çünki Səudiyyə Ərəbistanının özündə belə layihələrin maliyyəşdirilməsi üçün pul ayrılmamışdı, Azərbaycanda isə pul ayrılmaq ümumiyyətlə çətin olacaq. Ümumiyyətlə qalan sərmayələr hələ də şübhə altındadır. Çünki təşkilatçılar yalnız lazım olan 100 mlrd-dan 500 mln. manat yığa biliblər. Belə templərlə onlar lazım olan məbləği yalnız yüz ilə yığa bilərlər.

Ümumi olaraq ərəb ölkələrindən Azərbaycana maliyyənin cəlb edilməsi normal hal kimi qarşılanır. Ola bilər ki, yerli sərmayələr çatışmır. Misal kimi, Dubay ticarət-sənayə palatasının birinci xarici bölməsi məhz Bakıda açıldı. Dubay təmsilçilərinin sözlərinə görə, Azərbaycanda sərmayələrin ümumi sayı 200 mln. çatır.

Bəs dövlət tərəfindən ayrılan sərmayələrin haraya getməsi sualına isə Dünya militarizasiya reytinqi cavab verdi. Onun məlumatlarına əsasən, militarizasiya reytinqinə görə, dünyada birinci yeri İsrail, sonrakı yerləri isə Sinqapur ilə Suriya tutur. 8-ci yerdə isə Azərbaycan qərarlaşıb. Bu reytinqdə biz Bəhreyni, Səudiyyə Ərəbistanı, Yunanıstanı və Cənubi Koreyanı keçmişik. Bu reytinq üçün əsas kimi hərbi xərclərin və səhiyyə xərclərinin nisbəti, hərbçilərin və həkimlərin sayı, və ağır texnikanın sayı götürülür. Bu mənada biz Almaniya, Türkiyə, ABŞ kimi ölkələri ötüb keçə bildik. Məhz bu sahədə dövlətin sərmayələri öz effektivliyini göstərə bildi. Beləliklə, baxmayaraq ki, bizim hərbi sahəmizi daima tənqid atəşinə tuturlar, məhz bu sahə ən effektiv oldu.

Eyni zamanda bizim bank sahəmizdə ən böyük itkilər məhz bu ildə qeyə alınıb. Bununla bağlı ekspertlərin çoxu gələn ildə bankların çoxunun birləşməsini və bağlanılmasını proqnoz edirlər, çünki bankların ümumi mənfəətləri 118 mln-dan 103 mln. manata qədər azalıb…

mm

Hər yayımda təqdim olunan mövzu başlıqlarında müəllifi olduğunuz və ya tərcümə etdiyiniz məqalələri bizim veb-səhifəmizdə yayımlıya bilərsiniz.

Sosial Media da Paylaşaq