Texnologiya və Biz

Əli Həsənov

Bu məqalədə məlumatın çoxluğu ilə onu anlama və zaman arasında olan düz mütənasib əlaqə sonucu artan ardıcıllıqla və dayanmadan əlavə olunan bilik toplusunun qəbulu və analizi zamanı beyində yaranan problemlərdən, loru dilində desək, son 15-20 ildi niyəsə zaman əvvəlkinə görə daha tez keçir, gözüvü açıb-yumursan il qurtarır, metaforundan və başverən hadisənin bu günümüzə və sabahımıza təsirindən yazacam.

Əvvəlcədən bildirmək istərdim ki, bu yazı elmi iş (yazı) deyil, sadəcə son 3-5 illik təcrübənin – dünya görüşünün bir neçə səhifəlik bir yazıda bacardığım (Azərbaycan dilini bildiyim) qədər öz nəzər nöqtəmdən izahıdır. Bəzilərinə maraqlı, bəzilərinə fantastik nağıl hətda insanın malik olduğu təxəyüllün son nöqtəsi kimi gələ bilər yazacaqlarım. Xahişim odur ki, yazını olduğu kimi qəbul edin. Necə ki, bu yazını paylaşmağım, oxuyanın şüurunun onun şüurlu yaşamına yetərlilik olub olmadığına göstərici olmadığı kimi.

Əgər yazdıqlarımda olan məntiqi ardıcıllığı bu gün həqiqət olmasa bilə yaxın gələcəkdə gerçəkləşmə şansını görsəniz, mütləq biznes maraqlarınızda və planlarınızda yazacaqlarıma yer ayırın və əvvəlcədən tədbirinizi görün.

Əsas mövzuya keçmədən əvvəl insanlığın ilk günündən indiyə kimi keçdiyi texnoloji yolun qısa məzmununu yada salmaq istərdim. Dünyadakı ilk insanların yaşam tərzlərinin ovlanma və yığıcılıqla davam etdirmələri tarix kitablarında uzun-uzadı yazılarda qeyd olunub. İlk texnoloji ixtiralar ovlanma və yığıcılıqda istefadə olunan alətlərin olması danılmazdır. Daşlardan daha sonra dəmir və onun qarışıqlarından min illərlə bəlkədə on min illərlə işlənmiş avadanlıq və alətlərın düzəldilməsində, inkişafında və ixtirasında istifadə olunmuşdur. Bu proseslərin baş verdiyi zaman mövhümünün ölçüsü üzərində durmaq yazdığım mövzuya əsassız və lazımsız olduğunu fikirləşirəm, və dəqiq(!) məlumatın tarixçilərin ixtiyarında olduğunu qeyd etmək lazımdır. Yaşadığımız dövrə ən çox təsir görsədən hadisə İngiltərədəki Sənayeləşdirmə (industrialisation) olduğunu bildirmək istəyirəm.

Qatarlar və maşınlardan istifadə artıq məlumatın dünya üzərindəki iki nöqtə arasında o dövrə görə min il əvvəlkidən yüz dəfə daha tez ötürülməsinə gətirib çıxarır. İndi 2013-cü ildə isə Sənayeləşdirmə dövrü ilə fərqlə artıq eyni iki məkan arasındakı məlumat paylaşma zamanı saniyələrə, ən gec halda dəqiqələrə çatıb. Makedoniyalı İsgəndərin dövründə Hindistanda baş vermiş elmi ixtiranın vəya kitabın səs sədası ən tez halda illər sonra Romada hiss olunurdusa, sənayeləşdirmədən sonra məlumatın paylaşılması və lazımı yerlərə çatdırılması səneyəşdirilmə dövründə aylara vəya ən tez halda (sosial iğtişaş və sairə) bir ay ərzinə çatdırıla bildi. 70-ci illərdəki inkişafdan sonra artıq müəyyən(həmin o məlumatı istefadə edənlər nəzərdə tutulur) təbəqə üçün bu zaman aşırı artıq həftələrə endi. Yaşadığımız dövrdə məlumat artıq baş verdikdən saniyələr sonra dünyanın hər hansı bir nöqtəsində qəbula açıq olur.

Məlumatın çatması ilə inkişaf düz mütənasib şəkildə amma əmsalla artım edir. Sadə dillə desək 500 il bundan əvvəl 1000 nəfər riyaziyyatla məşğul olurdurlarsa və bunlardan biri müəyyən bir yeniliyə nail olurdusu qalan 999 çox böyük bir olasılıqla həyatları boyu bu yenilikdən xəbərləri olmurdu. Bundan dolayı da, elm və incəsənət mərkəzləri olan şəhərlər yaranırdı. Misal üçün Bağdat, İsgəndəriyyə, Roma, İstanbul və sairə. Bu mərkəzlərə beyin axımı olurdu(beyin axımı deyəndə imkanı və marağı olanlar gəlirdilər), çünki məlumat bazası(müəyyən səviyyədə) buralarda idi. Amma indiki dövrdə artıq mərkəzləşmə bir önəm daşımır. Qubada yaşıyan bir şəxs Stanford Universitetindəki leksiyaya ya vizual yada audio şəklində baxa vəya qulaq asa bilər. Qubada yaşıyanla Stanford Universitetindəki leksiya arasında olan hasarların çoxu aradan qalxmış olur. Məlumatın çatdırılmasında olan inkişaf və irəliləmə öz-özündə inkişafa və yeniliklərə gətirib çıxarır.

Misal üçün, Saudi Press Agency-nin açıqladığı məlumata görə 1950ci ildə zəvvarların sayı 100000-dən az idi, keçən il isə artıq 3100000-i keçib. Səbəb isə 50-ci ildən bu tərəfə olan inkişaf sayəsində Həccə gedənlərin Məkkəyə çatması, yerləşdirilməsi və yaşaması üçün həm şərait yaxşılaşdırılıb həmdə bu verilən servislər üçün ödənilən qiymətlər yenib. Böyük bir ehtimalla 1800-cü illərin sonuna yaxın heç 10000 nəfər adam Həccə gedə bilmirmişlər. Zəhmət olmasa aşağıdakı cədvələ zəvvarların Həcc üçün Səudi Ərəbistana səfərlərindəki artıma baxın.

Önümüzdəki 15 il ərzində bu göstəricilər bir neçə dəfə(əmsalla) artacaq.

Səbələrə gəldikdə 1950-ci ilə və ondan əvvəlki tarixlərə görə Həcc ziyarətinə gedib-qayıtmaq indi dəfələrcə daha ucuz, rahat və təhlükəsizdir. Detallara gedib bu haqda bir neçə səhifə yazmaq olar amma ehtiyac duymuram.

Müasir dövrün ən əsas problemi odur ki, məlumat çoxluğu var. Bu məlumatlar gün boyu loru dilində desək hər biri insan üzərinə hər tərəfdən gəlir. Gün boyu o qədər məlumat axını olur ki, insan beyni bu məlumatları artıq analiz edib – yaxşını pisdən, doğrunu səhvdən, lazımını lazımsızdan, maraqlını maraqsızdan – ayırana qədər, aktiv olduğu 12-13 saat vaxt zamanı qurtarır. Beş yüz il bundan əvvəl insanın başını qatan, məşğul olduğu, baş sındırdığı (elmi vəya sosial) mövzu sayı 3-5 dənə idi, indi faktiki olaraq sonsuzdur. Beyin məlumatı analiz etməyə vaxt çatdırmır. Artıq insanlıq texnologiyanın yaratdığı problemlərlə üzləşir. Bu faktdır, bu reallıqdır. Gün boyu gördüyünüz eyni markalı maşınların ayrı rənglərindən tutmuş, ətrafdakıların geyindikəri, dedikləri, binalar, küçələr qısacası hər şeyi şüuraltı şəkildə beyniniz qəbul və analiz edir.

Sıravi insan üçün gülməli gələ biləcək olan bir faktı da deyim ki, çox yaxın bir gələcəkdə insanların beyinlərin nevroçiplərin qoyulması böyük bir ehtimalla çox normal bir hala çevriləcək çünki inkişaf sürəti artıq insan beyninin qəbul və analiz sürətini keçib, və bu fərqi aradan qaldırmaq önümüzdəki iki yada üç on illiyin məqsədi olacaq.

Davamı gələn yazıda…

 

mm

Hər yayımda təqdim olunan mövzu başlıqlarında müəllifi olduğunuz və ya tərcümə etdiyiniz məqalələri bizim veb-səhifəmizdə yayımlıya bilərsiniz.

160 Responses to Texnologiya və Biz

  1. Pingback: viagra without a doctor prescription

  2. Pingback: viagra 100mg

  3. Pingback: chloroquine phosphate

  4. Pingback: best cialis site

  5. Pingback: doctor7online.com

  6. Pingback: albuterol inhaler for sale generic

  7. Pingback: generic cialis no prescription

  8. Pingback: ciprofloxacin drug

  9. Pingback: viagra for sale

  10. Pingback: equate acetaminophen 500 mg

  11. Pingback: buy chloroquine online uk

  12. Pingback: cialis otc

  13. Pingback: buy discount viagra

  14. Pingback: cialis online pharmacy

  15. Pingback: ebay generic latisse bimatoprost

  16. Pingback: can viagra 100mg be dangerous

  17. Pingback: buy chloroquine phosphate

  18. Pingback: viagra prescriptions over internet

  19. Pingback: http://droga5.net/

  20. Pingback: help writing grad school essay

  21. Pingback: help write essay online

  22. Pingback: what is dissertation

  23. Pingback: essay on old custom

  24. Pingback: thesis consulting

  25. Pingback: what should i write my paper about

  26. Pingback: thesis proposal help

  27. Pingback: where to buy a research paper urgently

  28. Pingback: purchase cheap cialis

  29. Pingback: college admission essay help

  30. Pingback: writing my thesis

  31. Pingback: online medicine order discount

  32. Pingback: cialis side effects vs viagra

  33. Pingback: pharmacy in canada for viagra

  34. Pingback: what is the dosage for cialis

  35. Pingback: Google

  36. Pingback: order sig sauer firearms online

  37. Pingback: dentalplanscanada.ca

  38. Pingback: best delta 8 gummies

  39. Pingback: iphone.repair near me

  40. Pingback: vibrator

  41. Pingback: buy kratom

  42. Pingback: sex toys

  43. Pingback: Womens haircut

  44. Pingback: male prostate massager

  45. Pingback: g spot stimulator

  46. Pingback: order alligator meat

  47. Pingback: GOLDEN RETRIEVER PUPPIES FOR SALE

  48. Pingback: Guns for Sale

  49. Pingback: Synovus Credit Card Login

  50. Pingback: buy kratom

  51. Pingback: buy real Instagram likes

  52. Pingback: best delta 8

  53. Pingback: best delta 8 THC vape cartridges

  54. Pingback: Cracked screen repair near me

  55. Pingback: strap on for pegging

  56. Pingback: weed gummies

  57. Pingback: buy cbd gummies

  58. Pingback: bachelor's degree

  59. Pingback: sex toy reviews

  60. Pingback: thrusting vibrator

  61. Pingback: BIG CHIEF EXTRACTS

  62. Pingback: weed near me

  63. Pingback: dispensary near me

  64. Pingback: SF Examiner

  65. Pingback: how long do shrooms stay in your system

  66. Pingback: ruger guns

  67. Pingback: Ruger Pistols

  68. Pingback: moving company Kelowna

  69. Pingback: Glock Guns for sale

  70. Pingback: Takeout Parksville

  71. Pingback: MILF Porn Land

  72. Pingback: istanbul escort

  73. Pingback: pharmacy in canada

  74. Pingback: Ar15 Scope

  75. Pingback: Thc Oil Carts

  76. Pingback: Ez Curl Bar

  77. Pingback: bulk dungeness crab

  78. Pingback: insulated shed

  79. Pingback: نيك

  80. Pingback: best software list

  81. Pingback: Buy firearms online discreet

  82. Pingback: Canada Pharmacy

  83. Pingback: about

  84. Pingback: Constipation

  85. Pingback: best butterfly vibrator

  86. Pingback: penis vacuum pump

  87. Pingback: viagra in india

  88. Pingback: adult erotic stories

  89. Pingback: keto diet reviews

  90. Pingback: merter escort

  91. Pingback: canada pharmacy

  92. Pingback: Buy Fentanyl Online

  93. Pingback: happyluke ฟรี300

  94. Pingback: happyluke

  95. Pingback: www.canadianpharmacyking.com

  96. Pingback: cumming dildo

  97. Pingback: mersin escort

  98. Pingback: Food Delivery

  99. Pingback: best prostate massager

  100. Pingback: how to use classic vibrators

  101. Pingback: Portable oxygen concentrator price

  102. Pingback: their website

  103. Pingback: สมัคร lottovip

  104. Pingback: commercial real estate

  105. Pingback: lottovip สมัครสมาชิก

  106. Pingback: ruay

  107. Pingback: p spot massagers

  108. Pingback: male pocket stroker

  109. Pingback: suction cup dildo

  110. Pingback: how to use dildo

  111. Pingback: سکس

  112. Pingback: Cannabis Oil

  113. Pingback: 99defi.network

  114. Pingback: catalca escort

  115. Pingback: car transport delivery

  116. Pingback: site de streaming

  117. Pingback: streaming gratuit

  118. Pingback: melhores smartphones

  119. Pingback: film streaming

  120. Pingback: ctrl coin crypto exchange

  121. Pingback: download from twitter

  122. Pingback: pocket masturbator

  123. Pingback: prozac and wellbutrin

  124. Pingback: interesting facts about sex

  125. Pingback: male sex toys

  126. Pingback: sertraline coupon

  127. Pingback: adam and eve

  128. Pingback: best male stroker

  129. Pingback: 1xbit esports

  130. Pingback: best in ottawa

  131. Pingback: indian institute of information technology una

  132. Pingback: 메이저사이트

  133. Pingback: walther q5 match for sale

  134. Pingback: 피망슬롯머니

  135. Pingback: good luck charms for cars

  136. Pingback: murchison falls uganda safari

  137. Pingback: Thc oil cartridge

  138. Pingback: dreft

  139. Pingback: Macaw for sale

  140. Pingback: Pitbull puppies for sale near me

  141. Pingback: ADDERALL FOR SALE

  142. Pingback: us online pharmacies

  143. Pingback: Seahaven Academy

  144. Pingback: clit stimulator

  145. Pingback: switching from lexapro to cymbalta

  146. Pingback: how to give a blowjob

  147. Pingback: projektant wnętrz Gdynia

  148. Pingback: اظهار اسم المتصل

  149. Pingback: pc apps for windows 10

  150. Pingback: app download for pc

  151. Pingback: free download for windows 8

  152. Pingback: app download for pc

  153. Pingback: pc games for windows 10

  154. Pingback: games for pc windows download

  155. Pingback: apk for pc download

  156. Pingback: musicjuice

  157. Pingback: Stiiizy Pods for Sale

  158. Pingback: Agence de communication

  159. Pingback: IT Services Somerset

  160. Pingback: amoxicillin and ibuprofen for toothache