SƏRBƏST İNSANLARIN ŞƏRTLƏRİ

Ahmet Ağaoğlu 1869–1939 (Sarbon Universiteti )

İki gündən sonra ustadlar yenə gəldilər. Onlardan birinə üz tutub dedim:

– Ustad, məni bağışlayın, Sizi çox yoruram. Ancaq bir az da ümumi əsaslar haqqında izahat vermənizi xahiş edirəm. Qala qapısındakı keşikçilər mənə bir neçə sual verdilər. Hamısına “bəli” cavabını verdim. Düzü, boynuma alıram ki, cavablarım şüurlu deyildi, yalnız Qalaya girişimi asanlaşdırmaq məqsədi daşıyırdı. İndi bunları da aydınlaşdırmanızı xahiş edirəm.

 

– Xatırlayıram. O keşikçilər şəhərin çox hörmətli vətəndaşlarıdır. Onlar kənar adamları Qalaya buraxmamaq üçün keşikçi təyin olunublar. Suallardan biri – “Tamahınıza hakimsinizmi?” idi, deyilmi?

– Bəli, ustad!

– Bu çox mühüm sualdır. Ölkəmizin ayrıca önəm verdiyi bir nöqtəyə toxunur. Azadlığın ruhu və ürəyi bu nöqtədədir. Başqalarına qarşı azad ola bilməkdən ötrü öncə insan öz tamahından qurtulmalıdır. Öz tamahının əsiri olan adam azad ola bilməz.

– Anlamadım, ustad. Bunu daha aydın söyləyərsinizmi?

– Əlbəttə, insan azad ola bilmək üçün öncə öz tamahına yiyə durmalıdır. Azad insanlar ölkəsinin Nizamnaməsində xatırladılan və ciddi yasaq sayılan sifətlərin hamısı tamah ucbatından baş verir. Tutalım, yalan, ikiüzlülük, yaltaqlıq, çuğulçuluq, aravurma, haqqa və vətəndaşlara qarşı biganəlik və başqa belə sifətlər…

Bilməlisən ki, insanı canlandırıb hərəkətə gətirən amil – içində daşıdığı arzulardır. Bu arzular güclü və sürəkli olduğu zaman onlara tükənməz istək deyirik. Ancaq heç bir istək, özü-özlüyündə yaxşı, ya da pis adlana bilməz. Bunları yaxşı və pis göstərən hansı yolla gerçəkləşmələri, hansı vasitələrdən istifadə etmələridir. Misal kimi, ən çox yayılmış və ən güclü istəklərdən sayılan vəzifə, sərvət, nüfuz və şöhrət istəklərini gözdən keçirək.

Bu istəklər yaxşı da ola bilər, pis də. Hər şey məqsədə çatmaq üçün hansı yol və vasitələrin seçilməsindən asılıdır. Tutalım, vəzifə istəyən bir adamın önündə iki yol var: biri – çalışmaq, vətəndaşlara və vətənə xeyirli və faydalı olmaq, yüksək keyfiyyətlərlə xalqın inamını qazanmaqdır; ikincisi də – güc və vəzifə sahiblərinə yaltaqlanmaq, hiylə işlətmək, ara qızışdırmaq və sairdir.

Elə sərvət toplamaq istəyən adamın da önündə iki yol var: biri – çalışmaq, yaratmaq, yığımcıl olmaq, doğru-dürüst davranmaqla hamının inamını qazanmaq və sair bu kimi özəlliklərdir. İkincisi də – güclü adamlara çatmaq, onların sayəsində bir iş görmədən pul qazanmaq, rüşvət, yalan, ikiüzlülük, hiylə və sair kimi üsullara qurşanmaqdır! Şöhrət və nüfuz istəkləri də eynən bunlara bənzəyir.

Aydındır ki, həmin istəklər birinci yol və vasitələr hesabına gerçəkləşirsə, həm fərd, həm də cəmiyyət üçün xeyirli olur. İkinci yolu seçənlər zərər qaynağına çevrilirlər.

– Ustad, elə isə nədən insanların hamısı birinci yola üstünlük vermir?

 – Bax, əsl məsələ də budur! İstək sahibi olan insan hədəfinə yetməkdən ötrü önündə açılan iki yol arasında çırpınır. Onun ruhunda birinci yolu üstün saydıracaq keyfiyyətlər tapılmırsa, ikinci yolu tutur!

– Ustad! Hansı keyfiyyətlərdən söhbət gedir?

 – Doğruçuluqdan, şərəfdən, çalışqanlıqdan, üzügülərlikdən, təvazökarlıqdan və sairədən. Vətəndaşın ruhunda bu keyfiyyətlər gəlişibsə, dərhal yalana, ikiüzlülüyə, hay-küyçülüyə, yaltaqlığa və sair bu kimi iyrənc özəlliklərə qarşı çıxar və onları zərərsizləşdirər. Zəif və xaraktersiz insanlarda isə mübarizə o pis keyfiyyətlərin qələbəsi ilə bitər. Ancaq saydığımız yaxşı keyfiyyətlərə yiyələnmək çətin olduğu və zəhmət tələb elədiyi halda, pis keyfiyyətlərin əldə edilməsi və onlardan istifadə çox asandır! Özün de, – pis keyfiyyətləri daşıyan insanlar azad ola bilərmi? Belələri yuxarıda açıqladığımız səbəblərdən başqalarının əsiri olmağa məhkum deyillərmi? Belələrinin çoxalıb artması hamının azadlığı üçün bir təhlükə törətməzmi?

– Elədir, ustad. Bəs cəmiyyət üzvləri arasında yüksək keyfiyyətlər necə yayılır?

– Ölkəmizin tanınmış natiqi bu mövzuda dünən sizə ətraflı izahat verməliydi!

– Bəli. Yadımdadır. Onun çıxışı çox gözəl, həm də faydalıydı.

– Ölkəmizin hər yanında belə natiqlərimiz var. Onlar daim yurdumuzu gəzirlər. Bütün cəmiyyətə və ayrıca olaraq gənclərə yol göstərirlər. Bütün bunların sayəsində ölkəmizdə yuxarıda sadaladığımız pis keyfiyyətlərin heç biri qalmayıb. Vətəndaşlardan hansı birində elə keyfiyyətlər üzə çıxarsa, cəmiyyət dərhal ona qarşı çıxıb, həmin vətəndaşı uzaqlaşdırar.

Əvvəli:

AZADLIQ BİR ÇİÇƏKDİR

SƏRBƏST İNSANLARIN ƏSAS YASASI (QANUNU)

AZADLIQ VƏ ÇUĞULÇULUQ!

Natiqlərin Sözləri

XALQIN YÖNƏLTDİYİ DÖVLƏT!

SƏRBƏST ÖLKƏDƏ NƏZARƏT İŞİ

İNSANLAR QORXAQ DOĞULMAZLAR

İstinad:

“Sərbəst İnsanlar Ölkəsində” əsərindən, Ahmet Ağaoğlu,  Azərbaycan türkcəsinə çevirənlər: Sevda İsmayılova, Zeynal Məmmədli , TUTU Nəşriyyatı, Bakı, 2001-ci il

mm

Hər yayımda təqdim olunan mövzu başlıqlarında müəllifi olduğunuz və ya tərcümə etdiyiniz məqalələri bizim veb-səhifəmizdə yayımlıya bilərsiniz.

Sosial Media da Paylaşaq

10 Responses to SƏRBƏST İNSANLARIN ŞƏRTLƏRİ

  1. nike hyperdunk May 22, 2018 at 6:30 pm

    I simply wished to thank you very much once more. I am not sure what I would’ve made to happen in the absence of the smart ideas provided by you concerning my concern. Completely was the challenging condition in my position, but encountering this expert form you processed it forced me to leap with gladness. I’m grateful for this guidance as well as pray you realize what a great job you are getting into educating the others thru your websites. I know that you have never come across any of us.

  2. gucci belts May 22, 2018 at 10:53 pm

    I needed to draft you the little bit of remark to help give many thanks once again for the remarkable views you’ve documented on this page. It’s quite tremendously open-handed with you to supply unhampered what a lot of people could possibly have supplied for an electronic book to end up making some dough for their own end, chiefly since you might well have done it in case you decided. These tactics additionally served as the easy way to know that many people have similar dream similar to mine to realize a great deal more with reference to this matter. I am sure there are numerous more pleasurable situations up front for those who check out your blog post.

  3. fitflops May 24, 2018 at 5:27 am

    I am only commenting to let you understand of the extraordinary encounter my wife’s princess had going through yuor web blog. She noticed too many issues, with the inclusion of what it’s like to possess an awesome giving nature to have many people without problems know various tortuous subject matter. You truly exceeded people’s expectations. I appreciate you for churning out these powerful, trusted, informative and cool tips on this topic to Emily.

  4. michael kors purses May 24, 2018 at 9:57 am

    My husband and i were really ecstatic Jordan managed to conclude his investigation through your ideas he was given in your blog. It is now and again perplexing just to always be offering solutions which often men and women could have been selling. We really remember we have you to thank because of that. All of the explanations you have made, the straightforward website menu, the relationships you aid to instill – it’s many exceptional, and it’s really letting our son in addition to our family feel that the matter is amusing, which is certainly especially mandatory. Thank you for everything!

  5. birkin bag May 24, 2018 at 2:30 pm

    I really wanted to write a brief comment to express gratitude to you for these fantastic ideas you are sharing here. My incredibly long internet investigation has at the end of the day been honored with incredibly good insight to talk about with my two friends. I would express that we readers are really lucky to dwell in a decent place with very many marvellous professionals with very beneficial advice. I feel somewhat fortunate to have encountered the web site and look forward to so many more fabulous moments reading here. Thanks once again for all the details.

  6. adidas nmd May 24, 2018 at 3:50 pm

    I as well as my pals have already been looking at the excellent ideas found on the blog while at once got a horrible feeling I had not expressed respect to you for those secrets. My ladies ended up joyful to learn all of them and have now clearly been enjoying those things. Appreciate your genuinely very kind as well as for figuring out this kind of superb issues millions of individuals are really desirous to know about. My sincere regret for not expressing appreciation to you sooner.

  7. air max May 24, 2018 at 11:26 pm

    I actually wanted to jot down a quick remark to be able to say thanks to you for some of the stunning advice you are writing on this site. My incredibly long internet search has now been rewarded with brilliant concept to talk about with my company. I ‘d believe that many of us visitors are very lucky to live in a fantastic website with very many perfect individuals with great solutions. I feel very much grateful to have seen your webpages and look forward to some more amazing times reading here. Thank you once again for all the details.

  8. converse shoes May 25, 2018 at 3:21 am

    I happen to be writing to make you know what a awesome encounter my child encountered browsing your web page. She mastered numerous pieces, which included what it is like to possess a great giving nature to let many people just learn various problematic things. You truly exceeded her expected results. Many thanks for delivering the practical, trusted, edifying and as well as cool tips about that topic to Julie.

  9. curry shoes May 25, 2018 at 7:28 am

    I must voice my appreciation for your generosity giving support to folks who must have guidance on this important issue. Your very own commitment to passing the solution throughout came to be surprisingly significant and have continuously made guys and women just like me to realize their desired goals. Your new helpful advice implies a whole lot to me and even more to my colleagues. Regards; from all of us.

  10. balenciaga shoes May 25, 2018 at 12:11 pm

    Thank you for all of the labor on this web site. My niece really likes going through internet research and it’s obvious why. Many of us know all about the dynamic means you make both interesting and useful tips on this website and boost response from some other people on the issue while our favorite simple princess is without a doubt studying so much. Enjoy the remaining portion of the year. You are always conducting a great job.

Leave a Reply

Your email address will not be published.