Oyunçu Aparsın

Gülara Yenisey

Azərbaycanda gözəl bir deyim var.  Oyun oynayanlara “Oyunçu aparsın” deyərlər. Bunun anlamı, tərəfini tutduğum, dostum-qardaşım deyil, oyununu qura bilən gerçək oyunçu aparsın deməkdir. Bu deyim bir yandan tərəfsizliyi, obyektivliyi göstərdiyi kimi, o biri yandan da oyunun gerçek ustası olan oyunçuya üstünlük vermənin böyüklüyünü ortaya qoymaqdadır.

İndi gələk biz Türklərin son yüzillər boyunca dünya siyasi səhnəsində oynadığımız oyunları pisi pisinə uduzmalarımıza. Nədəndir bilinməz, ancaq uzun zamandır hey uduzuruq, geriləyirik, zəifləyirik. Bu uduzmaların, geriləmələrin nədənlərini araşdırmaqdansa elə hey rəqiblərimizdən gileylənib mızıldanırıq. Qarşı tərəfi suçlayırıq, başımıza gələn haqsızlıqlardan, ədalətsizliklərdən danışıb öz özümüzü yoruruq. Ancaq ən sadə açıqlama olaraq pis oyunçu olduğumuzu, oyuna yaxşı hazırlaşmadığımızı, rəqib qarşısında çox zəif qaldığımızı danırıq, açıqca etiraf edə bilmirik.

"Qövmlər köçü"
“Qövmlər köçü”

Tarixə baxdığımızda ən şanlı, ən güclü dönəmlərimizdə çox zəif gördüyümüz rəqiblərimiz qarşısında pisi pisinə uduzmağımıza dönə-dönə tanıq oluruq. “Cırtdan” dövlətlər olan Ceneviz, Venedik kiçik də olsalar, zəif də olsalar öz güclü oyunlarını qurdular, bizi də bu oyunlara alət edə bildilər. Avropa üçün böyük təhlükə olan Osmanlı dövlətinin Batıya yürüşünün qarşısını almaq üçün ən gözəl, ən rahat yolu tapdılar. Üç yüz il boyunca Osmanlı-Səfəvi çəkişməsini qızışdırdılar, iki güclü dövləti bir biri ilə savaşdırdılar. Beləcə Osmanlının başını qatdılar, Türklərin batıya doğru yayılmasının qarşısını aldılar. İki Div bir Cırtdanın əlində oyuncağa döndü, passiv oyunçu oldu. Qısacası, o dönəmdə öz oyunumuzu qura bilmədik.

Bu uduzma, Divin Cırtdan qarşısında ilk uduzması deyildi. Yenə Osmanlının Avropaya  girişini əngəlləmək üçün Xıristiyan Türkləri sipər etdilər. “Vyana Qapısına” burnumuzu vurub qayıtdıq.  Yenə iki Div on illərlə savaşdı. İkisi də Türk : biri Xıristiyan Macar Türkləri, o biri Müsəlman Oğuz Türkləri. Macarlar Avropanın qoruyucu qalxanı, Osmanlı saldıran qılıncı oldu. Yenə boğuşduq, zəiflədik, gerilədik. Güclü savaşçılar olduğumuz halda siyasi oyunlara qurban getdik. Cırtdan,  Belqrad Qalasının o üzündən oturub qurduğu oyunların gedişini zövqlə izlədi.  Qılıncımıza söz yox, ancaq böyük oyunlarda oyunçu ola bilmədik, oyuncaq olduq, uduzduq. Necə deyərlər, “Oyunçu apardı”, Türklər uduzdu, Cırtdan uddu.

Vallah, bu Cırtdan da az aşın duzu deyil. Doğuda Türklərin yüksəlişini, gücləndiyini gördükcə çarələr axtarmağa, yeni oyunlar qurmağa başladılar. Bu yüksəlişi baltalamaq üçün dahicə bir oyun qurdular. Ucsuz-bucaqsız Türk Tayqasını seyrəltmək üçün, yox etmək üçün sapı özümüzdən olan bir “balta” yaratdılar.  Bu Tayqanın ortasına elə bir “toxum” əkdilər ki, bu mayanın tutması, bu toxumun cücərməsi inanılmaz dərəcədə çətin görünsə də, möcüzəyə bənzəsə də tutdu, cücərdi.

Roma Kilsəsi, qanı kokteyl kimi qarışıq, çeşidli Avropa irqlərinin qarışığından olan Mişeli Kiyevə göndərdi.  Müdhiş bir plan idi. Bu qatışıq Mişel gələcək Romanov xanədanının qurucusu, atası olacaqdı. “Calaq” tutdu, imkansız görünsə də cücərməyə başladı. Rus tarixçilərinin öz xalqlarının törəyişi haqqındakı hekayəni bilənlər bilir. “İsveçdən iki gəmi Vikinq gəldi, bu torpaqlarda yaşamağa başladı, Rus milləti də beləcə yarandı” deyə bir gülünc  hekayələri vardır. Hekayə nə olursa olsun, plan önəmlidir. Cırtdanın planı yenə tutdu. Bir “qatışıq” Mişeldən, iki gəmi  Vikinqdən nəhəng bir “ulus” calaq etməyi başardılar. Türk torpaqlarında, Türk qanı ilə bəslənən yeni bir “yaratıq-ulus” yaratdılar.

Rus dilində ilk şeiri yazan A. S. Puşkinin 19. yüzilin sonunda bu işi etməyi ağlına gətirməsini, Ruslar onu böyüdən Rus dayənin başarısı olaraq göstərməyə çalışsalar da əslində çox daha önəmli gerçəyin – Rus dilində ədəbiyyatın ancaq o dönəmdə yaratmağa uyğun hala gəldiyini ört-basdır edirlər.  Rus ədəbiyyatı da Rus ulusu kimi çox yenidir. Şovinist Dostoyevski Rus xalqı üçün” Boqonosnıy narod” deyərək  “Tanrı Daşıyıcı” missiyası ilə lovğalansa da, Puşkindən  öncəki Rus ədəbiyyatçılarının Derjavinə qədər Fransızca yazdıqlarını, Rus dilinin ədəbiyyat dili olaraq ancaq o tarixdən sonra yarandığını, Rus xalq ədəbiyyatına gəlincə Rus ozanlarının uzun bir dönəm iki dilli Türkcə-Rusca qarışıq əsərlər oxuduqlarını, 1. Pyotra qədər bütün Rus çarlarının kürklü Türk-Tatar tacları daşıdıqlarını, muzeylərində sərgilədikləri bütün döyüş yaraq, zirehlərinin Avropadan çox fərqli olduğunu, Türk damğasını daşıdığını bilərək “Asiya tipi” adı altında gizlətməyə çalışdıqlarını da bilməliyik.

Yaxın keçmişimizdə başqa cırtdanların oyunlarına yenə alət edildiyimizi görürük. 1980-ci ildə başlayıb 8 il sürən İran_İraq savaşında iki cəbhədə yenə Türklərin savaşdığına, öldüyününə tanıq oluruq. İran tərəfindəki ən vurucu, ən aparıcı gücü oluşduran “Ləşkəri Aşura” adlanan öncü dəstələrin içində milyon yarım Güney Azərbaycanlı yeniyetmənin, gəncin şəhid olduğunu, İraq cəbhəsində isə Türkmən gənclərin şəhid olduğunu bilmək çox acınacaqlıdır.  O dönəmdə belə bir bayatı da yaranmışdı:

Əzizim Türklə Türkdür,

Vuruşan Türklə Türkdür,

Bu yanda bir Təbrizli,

O yanda bir Kərkükdür.

Hər iki tərəf bu anlamsız savaşı illərcə uzatmaqla bilərək, istəyərək Türkləri cəbhələrdə yox etməyi, Türk gücünü, enerjisini bu şəkildə tükətməyi planlaşdırmışdı. 16-17 yaşlı Təbrizli yeniyetmələr Cırtdanın bic oyunlarına alət edilərək şəhid olduqlarında cənnət qapısını aça bilmələri üçün boyunlarına “açar” taxılıb ölümə göndərilirdilər.

Bu gün buna bənzər bir olayın Suriyada yaşandığını bilmək də çox üzücüdür. Quzey Azərbaycandan olan bəzi radikal islamçı Ərəb örgütlərinə üyə olan gənclərin Suriya müxalifəti cəbhəsində savaşa qatıldığı, qarşı tərəfdə isə Suriya iqtidarına yardım olaraq İran tərəfindən göndərilən əskərlər arasında yenə çox sayıda Güney Azərbaycanlı gənclərin savaşdığı haqda xəbərləri eşitmək dəhşət vericidir.

Uzun sözün qısası, keçmişdə də bu gün də öz gücünün fərqində olmayan, gücünü öz hədəfləri üçün işlədə bilməyən, cırtdanların oyunlarına alət olan passiv oyunçular, gücünü beləcə itirən divlər  kimiyik.  Dünya bir yarış dünyasıdır. Oyununu qura bilən udur, oyunçu olmayan isə oyundan çıxdaş edilir. Atalar demişkən : “Oyunçu aparsın”.  Cırtdan  udur, Türk uduzur. Bağışlayın,  “Div uduzur” demək istəmişdim.

mm

Hər yayımda təqdim olunan mövzu başlıqlarında müəllifi olduğunuz və ya tərcümə etdiyiniz məqalələri bizim veb-səhifəmizdə yayımlıya bilərsiniz.

334 Responses to Oyunçu Aparsın

  1. Pingback: Buy viagra overnight delivery

  2. Pingback: printable cialis coupon

  3. Pingback: vagragenericaar.org

  4. Pingback: ciprofloxacin cost

  5. Pingback: Viagra overnight delivery

  6. Pingback: generic cialis 2019

  7. Pingback: buy chloroquine

  8. Pingback: cheap viagra

  9. Pingback: best ed pills non prescription

  10. Pingback: best ed pills

  11. Pingback: erection pills that work

  12. Pingback: online pharmacy

  13. Pingback: canadian pharmacy online

  14. Pingback: Buy cheap cialis

  15. Pingback: vardenafil generic

  16. Pingback: vardenafil generic

  17. Pingback: cheap levitra

  18. Pingback: slot games

  19. Pingback: pala casino online

  20. Pingback: viagra without a doctor prescription

  21. Pingback: slot machine games

  22. Pingback: online casino for real cash

  23. Pingback: buy cialis online cheap

  24. Pingback: online loans

  25. Pingback: price of lumigan 0.01% 2.5 oz bottle

  26. Pingback: cash advance online

  27. Pingback: personal loan

  28. Pingback: viagra pills

  29. Pingback: cialis buy

  30. Pingback: best real money casinos

  31. Pingback: empire city casino online

  32. Pingback: cialis to buy

  33. Pingback: ramey

  34. Pingback: best payout for online casinos

  35. Pingback: 5 mg cialis

  36. Pingback: online casino usa real money

  37. Pingback: 5 mg cialis

  38. Pingback: buy cialis

  39. Pingback: buy viagra with discount

  40. Pingback: generic for cialis

  41. Pingback: viagra online generic

  42. Pingback: buy hydroxychloroquine online

  43. Pingback: hollywood casino

  44. Pingback: online casino real money usa

  45. Pingback: online casino gambling

  46. Pingback: casino online

  47. Pingback: viagra pill

  48. Pingback: what is viagra

  49. Pingback: viagra without doctor prescription

  50. Pingback: cheap viagra generic

  51. Pingback: where to buy viagra online

  52. Pingback: cialis generic

  53. Pingback: viagra pills

  54. Pingback: cheap viagra

  55. Pingback: mens ed pills

  56. Pingback: how to get viagra without prescriptions

  57. Pingback: cialis generic date

  58. Pingback: viagra canada

  59. Pingback: generic cialis tadalafil 20 mg from india

  60. Pingback: canadian viagra

  61. Pingback: buy viagra online usa

  62. Pingback: lowest price generic viagra 100mg

  63. Pingback: buy cialis generic

  64. Pingback: jackpot party casino

  65. Pingback: real casino

  66. Pingback: viagra pills

  67. Pingback: do i need a prescription to buy viagra in peru

  68. Pingback: generic cialis reviews

  69. Pingback: Viagra 150 mg canada

  70. Pingback: Viagra 120mg australia

  71. Pingback: Viagra 130mg prices

  72. Pingback: Viagra 200mg without prescription

  73. Pingback: cheap Viagra 130mg

  74. Pingback: Viagra 25mg canada

  75. Pingback: cialis dosage

  76. Pingback: Viagra 150mg without a prescription

  77. Pingback: cost of Viagra 120 mg

  78. Pingback: Cialis 60 mg cheap

  79. Pingback: buy viagra online

  80. Pingback: Cialis 20mg united states

  81. Pingback: Cialis 40mg tablet

  82. Pingback: cheapest generic viagra

  83. Pingback: cheapest Cialis 40mg

  84. Pingback: cheap Cialis 10 mg

  85. Pingback: generic viagra cost

  86. Pingback: Cialis 80mg no prescription

  87. Pingback: generic viagra

  88. Pingback: how to purchase Cialis 80mg

  89. Pingback: Cialis 40mg prices

  90. Pingback: Cialis 10mg uk

  91. Pingback: sildenafil 120 mg cheap

  92. Pingback: tadalafil 40 mg generic

  93. Pingback: where can i buy levitra 20 mg

  94. Pingback: lasix 100 mg without a doctor prescription

  95. Pingback: generic cialis

  96. Pingback: cheapest furosemide 100mg

  97. Pingback: propecia 1mg nz

  98. Pingback: where can i buy lexapro 5 mg

  99. Pingback: viagra online

  100. Pingback: buy generic viagra

  101. Pingback: viagra prescription

  102. Pingback: pharmacy online viagra

  103. Pingback: tamoxifen 20 mg tablets

  104. Pingback: ashwagandha 60caps uk

  105. Pingback: cialis prices walmart

  106. Pingback: cost of atarax 25 mg

  107. Pingback: augmentin 750/250 mg usa

  108. Pingback: avapro 150 mg tablet

  109. Pingback: avodart 0,5 mg pills

  110. Pingback: how much is viagra in the philippines

  111. Pingback: cost of baclofen 10mg

  112. Pingback: bactrim 800/160 mg coupon

  113. Pingback: no prescription cialis

  114. Pingback: how to buy benicar 40 mg

  115. Pingback: generic cialis dangers

  116. Pingback: buy Biaxin 500 mg

  117. Pingback: how to buy Premarin 0,625 mg

  118. Pingback: cialis time to take effect

  119. Pingback: cheapest calcium carbonate 500mg

  120. Pingback: viagra substitute

  121. Pingback: cardizem 120 mg generic

  122. Pingback: buy viagra where

  123. Pingback: catapres nz

  124. Pingback: ceclor online

  125. Pingback: ceftin 250 mg uk

  126. Pingback: celebrex otc

  127. Pingback: celexa 10 mg no prescription

  128. Pingback: cephalexin 500mg prices

  129. Pingback: cipro price

  130. Pingback: claritin 10mg otc

  131. Pingback: best slots to play online

  132. Pingback: sildenafil 20 mg vs viagra

  133. Pingback: slots real money

  134. Pingback: real casinos online no deposit

  135. Pingback: best online casino usa

  136. Pingback: ocean casino online

  137. Pingback: casino game

  138. Pingback: casino gambling

  139. Pingback: when will viagra be released as generic

  140. Pingback: betfair casino online nj

  141. Pingback: online slots real money

  142. Pingback: casino

  143. Pingback: automobile insurance

  144. Pingback: direct general car insurance quotes

  145. Pingback: commercial car insurance quotes companies

  146. Pingback: generic viagra risks

  147. Pingback: car insurance quotes california

  148. Pingback: preferred car insurance

  149. Pingback: average cost of car insurance quotes

  150. Pingback: american car insurance quotes

  151. Pingback: access car insurance

  152. Pingback: direct general car insurance quotes

  153. Pingback: aarp car insurance

  154. Pingback: Canadian viagra 50mg

  155. Pingback: 1 hour personal loans no credit check

  156. Pingback: how many milligrams in viagra

  157. Pingback: online payday loans

  158. Pingback: payday loans with no credit check

  159. Pingback: installment loans nj

  160. Pingback: quick loans maryland

  161. Pingback: bad credit loans houston

  162. Pingback: places to get payday loans

  163. Pingback: easy personal loans

  164. Pingback: cbd oil for sale near me

  165. Pingback: cbd cannabis oil online

  166. Pingback: does cbd oil help tinnitus

  167. Pingback: cbd oil for horses for anxiety

  168. Pingback: buy original viagra online

  169. Pingback: cbd hemp oil benefits for pets

  170. Pingback: cbd oil for pain for sale

  171. Pingback: cbd oil for dogs

  172. Pingback: how to make cbd oil

  173. Pingback: health benefits of cbd hemp oil

  174. Pingback: buy an essay paper

  175. Pingback: singapore viagra legal

  176. Pingback: assignment helpers

  177. Pingback: buy an essay paper

  178. Pingback: term paper writer

  179. Pingback: scholarship essay writing service

  180. Pingback: college essay writer for pay

  181. Pingback: how to write an essay about your self

  182. Pingback: academic essay writing service

  183. Pingback: cheap essay writing service uk

  184. Pingback: web assign utah

  185. Pingback: cleocin 150mg generic

  186. Pingback: clomid online pharmacy

  187. Pingback: Viagra medication

  188. Pingback: clonidine 0,1mg prices

  189. Pingback: clozaril 25 mg for sale

  190. Pingback: colchicine 0,5 mg tablet

  191. Pingback: symbicort inhaler united states

  192. Pingback: cialis south africa

  193. Pingback: Us pharmacy viagra

  194. Pingback: combivent 50/20mcg without prescription

  195. Pingback: where can i buy coreg 3,12mg

  196. Pingback: cheapest compazine

  197. Pingback: coumadin 1mg otc

  198. Pingback: cozaar 100mg australia

  199. Pingback: viagra online without a prescription

  200. Pingback: crestor otc

  201. Pingback: cheapest cymbalta 20 mg

  202. Pingback: ddavp without prescription

  203. Pingback: depakote prices

  204. Pingback: Viagra in usa

  205. Pingback: order diamox

  206. Pingback: cost of differin

  207. Pingback: diltiazem 120 mg over the counter

  208. Pingback: how to buy doxycycline 100mg

  209. Pingback: cost of dramamine

  210. Pingback: order elavil 50mg

  211. Pingback: erythromycin 500 mg price

  212. Pingback: flomax for sale

  213. Pingback: flonase nasal spray 50mcg prices

  214. Pingback: garcinia cambogia caps tablets

  215. Pingback: geodon no prescription

  216. Pingback: hyzaar generic

  217. Pingback: imdur coupon

  218. Pingback: imitrex 50 mg medication

  219. Pingback: imodium prices

  220. Pingback: imp source

  221. Pingback: imuran pills

  222. Pingback: cheap indocin 25 mg

  223. Pingback: lamisil 250 mg medication

  224. Pingback: levaquin 500mg pharmacy

  225. Pingback: lopid uk

  226. Pingback: lopressor coupon

  227. Pingback: luvox 100 mg without prescription

  228. Pingback: macrobid 100 mg tablets

  229. Pingback: where to buy meclizine

  230. Pingback: viagra meds online in australia

  231. Pingback: where can i buy mestinon 60 mg

  232. Pingback: micardis 40mg without a prescription

  233. Pingback: motrin otc

  234. Pingback: nortriptyline tablets

  235. Pingback: viagra vietnam

  236. Pingback: buy periactin 4mg

  237. Pingback: cheapest phenergan

  238. Pingback: plaquenil usa

  239. Pingback: order prednisolone

  240. Pingback: prevacid tablets

  241. Pingback: prilosec online

  242. Pingback: cheapest proair inhaler

  243. Pingback: procardia cheap

  244. Pingback: proscar 5 mg without a doctor prescription

  245. Pingback: cheap protonix

  246. Pingback: viagra price australia

  247. Pingback: provigil 200 mg usa

  248. Pingback: cheap pulmicort 200mcg

  249. Pingback: pyridium 200 mg over the counter

  250. Pingback: reglan united kingdom

  251. Pingback: remeron cost

  252. Pingback: retin-a cream uk

  253. Pingback: revatio canada

  254. Pingback: risperdal 1mg medication

  255. Pingback: robaxin 500 mg united states

  256. Pingback: rogaine 5% online pharmacy

  257. Pingback: seroquel tablet

  258. Pingback: singulair online

  259. Pingback: skelaxin medication

  260. Pingback: spiriva 9mcg online

  261. Pingback: cheapest tenormin 50mg

  262. Pingback: thorazine medication

  263. Pingback: how to buy toprol 25 mg

  264. Pingback: tricor united kingdom

  265. Pingback: valtrex medication

  266. Pingback: vantin purchase

  267. Pingback: verapamil nz

  268. Pingback: voltaren 50mg without a prescription

  269. Pingback: order wellbutrin

  270. Pingback: buy cialis online uk

  271. Pingback: helpful resources

  272. Pingback: how to buy zocor

  273. Pingback: zovirax otc

  274. Pingback: cheap zyloprim 300 mg

  275. Pingback: buy viagra online no prescription

  276. Pingback: how to purchase zyprexa 2,5mg

  277. Pingback: zyvox 600mg for sale

  278. Pingback: sildenafil without a doctor prescription

  279. Pingback: tadalafil 60 mg otc

  280. Pingback: furosemide 40mg otc

  281. Pingback: escitalopram pharmacy

  282. Pingback: aripiprazole 10mg cost

  283. Pingback: pioglitazone pills

  284. Pingback: spironolactone united states

  285. Pingback: cost of fexofenadine 180mg

  286. Pingback: order glimepiride

  287. Pingback: meclizine 25 mg medication

  288. Pingback: leflunomide 10 mg price

  289. Pingback: atomoxetine 10 mg generic

  290. Pingback: cheapest donepezil 5 mg

  291. Pingback: cheap anastrozole 1mg

  292. Pingback: irbesartan over the counter

  293. Pingback: how to buy dutasteride

  294. Pingback: olmesartan cheap

  295. Pingback: where to buy buspirone 10mg

  296. Pingback: clonidine 0.1 mg online pharmacy

  297. Pingback: cefuroxime 250 mg pills

  298. Pingback: cheapest citalopram

  299. Pingback: buy cephalexin

  300. Pingback: ciprofloxacin 750mg coupon

  301. Pingback: clindamycin 150 mg nz

  302. Pingback: clozapine price

  303. Pingback: buy viagra online india amazon

  304. Pingback: prochlorperazine coupon

  305. Pingback: order carvedilol

  306. Pingback: warfarin 2 mg canada

  307. Pingback: rosuvastatin without a prescription

  308. Pingback: divalproex 500 mg without a doctor prescription

  309. Pingback: cheapest tolterodine

  310. Pingback: acetazolamide canada

  311. Pingback: fluconazole 100 mg medication

  312. Pingback: phenytoin 100 mg tablet

  313. Pingback: oxybutynin 5mg usa

  314. Pingback: buy doxycycline

  315. Pingback: bisacodyl 5mg coupon

  316. Pingback: can you buy viagra over the counter in buenis aires

  317. Pingback: venlafaxine pills

  318. Pingback: amitriptyline 10 mg medication

  319. Pingback: buy cialis from canada on line

  320. Pingback: how to use kamagra oral jelly

  321. Pingback: wat kost cialis op recept

  322. Pingback: nitrofurantoin tablets

  323. Pingback: how much ivermectin for leopard geckos

  324. Pingback: glipizide medication

  325. Pingback: cheap viagra soft tabs

  326. Pingback: where to buy isosorbide

  327. Pingback: sumatriptan cost

  328. Pingback: loperamide 2 mg pharmacy

  329. Pingback: comprar cialis espaГ±a

  330. Pingback: azathioprine purchase

  331. Pingback: propranolol cheap

  332. Pingback: generic viagra usa

  333. Pingback: indomethacin 50 mg coupon

  334. Pingback: terbinafine 250 mg medication