Dilin insan psixologiyasına təsiri

Nicat Kazımov

Strasbourg Universiteti Hüquq fakültəsi

İnsan yaradılışın ilk günündən fərdlər arasında anlaşma yaratmaq üçün jestlər və mimikalar vasitəsi ilə ünsiyyət qururdular. Bu jestlərlə birlikdə qırıq-qırıq səslər adət halını aldıqdan sonra həmin cəmiyyətin ilkin dil xüsusiyyətləri meydana çıxırdı. Daha sonra formalaşaraq səslər sözlərlə əvəz olunur və danışıq formaları yaranırdı. Dil təkamülünün nəticəsində bu gün dünyada 7000-ə yaxın dil var. Bir dilin yaşanılması üçün yüz min nəfərin bu dildə danışması lazımdır.

Başıma gələn bir əhvalatı da sizə nəql etmək istərdim. Ali və Nino kitab mağazasında kitab seçərkən, bir dəstə televiziya işçisi məni kameraya çəkir və məni yarışmaya salır. Hər suala görə 1 kitab qazanırdım. Bu suallardan biri belə idi: ” Dünyada ən çox hansı dildə danışırlar?!”. Beynəlxalq dil olduğu üçün ingilis dili demək istəsəm də, əhalisinin sayına görə çin dilini dedim və cavab doğru çıxdı. Çin dili ən çox danışılan dil olmasına baxmayaraq, bu gün beynəlxalq dil ingilis dilidir. Buna səbəb isə Amerikanın və İngiltərənin  dövlətlər arasında böyük nüfuza malik olması idi.

I Dünya müharibəsi yekunlaşdıqda , sülh konfransları fransız dili ingilis dili ilə əvəz olundu. Həmin tarixdən bəri ingilis dilini öyrənməyə maraq və məcburiyyət yarandı. Hal-hazırda beynəlxalq dillər: ingilis dili, ispan dili, ərəb dili, rus dili, fransız dili, alman dili, portuqal dili.

Hər dilin öz linqvistikası və  psixolinqvistikası mövcuddur.  İnsan təfəkkürünə və fəliyyətinə təsirini psixolinqvistika öyrənir. Azərbaycan Sovet imperiyası təhsilini gördüyündən, rus dili ikinci rolu oynayır. Əfsuslar olsun ki, Azərbaycan cəmiyyətinin əksəriyyəti bu şansı düzgün dəyərləndirməyi bacarmır.

Rus dilindən “qeyri-adilik” və “səviyyə” təsiri bağışlanması üçün danışılır və filmləri rus dili ilə seyr etmək üçün öyrənilir. Ancaq,  bu dili bilən şəxs, rus ədəbiyyatını, tarixini mənimsəyə bilər. Bir qayda olaraq, dil dünya haqqında təsəvvür yaradan təbii intellektual sistemdir. Azərbaycan ədəbiyyatında qıtlıq dövrü yaşanmasında rus dilini bilən şəxslər də uzaqlıq göstərir.

Cəmiyyətimizdə ingilis dilini bilənlər də günü-gündən çoxalır.  Ancaq, ingilis dili işə girmək üçün öyrənməklə kifayətlənilir. Əgər bir dili bunun üçün öyrənirlərsə, bu həmin insanın intellektual səviyyəsini deyil, onun avamlığının göstəricisidir. İstənilən yad bir dil, yeni aləmin, yeni dünyaların kəşfi deməkdir.

Əgər bir dili dərindən öyrənib, həmin dilin xalqına mənsub olan bir bədii əsər oxunulmursa, bu dili bilmək demək deyil, sadəcə kortəbii yanaşma tərzidir.

Dilin insan psixologiyasına təsiri…

 İki ildir Fransada yaşayıram. İlk ilimi Korsikada oxudum. Orada tək Azərbaycanlı mən idim. Buna görə fransız dilini mənimsəməklə yanaşı, korsikan dilinə də yiyələndim. Zaman keçdikcə dil beyində oturuşmağa başlayır və istər-istəməz bu dildə fikirləşməyə başlayırsan.

Fransızca danışanda sanki, başqa bir insan oluram. Səs tonum dəyişir, azərbaycanlı tərzi fikirlər yox olur. Digər dillərdə də həmçinin belədir. Bunu Strasbourga gəldikdən sonra başa düşdüm. Azərbaycanlılarla Fransızca danışanda və daha sonra öz dilimə dönəndə, iki insan arasındakı fərqi dərk etdim və bunun sırf psixologiya ilə əlaqəsi olduğunu başa düşdüm.

Fransız cəmiyyətində agressiv danışan birini görmədiyimdən və heçkimlə hirslə danışmadığımdan bu dildə də agressiv ola bilmərəm. Ancaq,  Azərbaycan cəmiyyətində: metroda, avtobusda, küçədə icimai stress olduğundan bu dildə əsəblə, hirslə danışmaq çox asandır.

Demək:

İnsanların yaşama tərzi, dil psixologiyasına təsir edir.

Çalışaq dünyalarımızı çoxaldaq…

107 Responses to Dilin insan psixologiyasına təsiri

  1. Pingback: viagra without a doctor prescription

  2. Pingback: albuterol inhaler for sale generic

  3. Pingback: sales generic

  4. Pingback: cialis costs

  5. Pingback: buy ciprofloxacin

  6. Pingback: viagra suppliers

  7. Pingback: tylenol tablet

  8. Pingback: chloroquine tablet brand name

  9. Pingback: sildenafil pills

  10. Pingback: cialis online cheap

  11. Pingback: buy cheap viagra online us

  12. Pingback: ingredients in careprost

  13. Pingback: generic cialis 20mg

  14. Pingback: compare prices viagra generic 100mg

  15. Pingback: viagra

  16. Pingback: Femara

  17. Pingback: viagra in india for men

  18. Pingback: research paper thesis

  19. Pingback: essay writers online cheap

  20. Pingback: paper writer

  21. Pingback: do i need prescription for cialis in usa

  22. Pingback: cialis tadalafil online paypal

  23. Pingback: buy cialis australia

  24. Pingback: how to get cialis cheaper

  25. Pingback: how does cialis work for bph

  26. Pingback: commonly abused prescription drugs

  27. Pingback: canadian vet pharmacy online

  28. Pingback: hydroxychloroquine availability otc

  29. Pingback: cialis alternative over the counter

  30. Pingback: easy keto desserts

  31. Pingback: buy viagra from canada

  32. Pingback: how expensive is viagra

  33. Pingback: canadian pharmacy in lakeland fl

  34. Pingback: https://regcialist.com

  35. Pingback: viagra canadian pharmacy ezzz

  36. Pingback: lipitor classification

  37. Pingback: mood changes when decreases in duloxetine

  38. Pingback: amoxicillin and clavulanate

  39. Pingback: cheapest place to buy propecia

  40. Pingback: prednisone 10mg

  41. Pingback: 20 cialis

  42. Pingback: ivermectin fda label

  43. Pingback: ivermectin for humans ebay

  44. Pingback: tadalafil 5 coupon

  45. Pingback: ivermectin 1gm

  46. Pingback: ivermectin injectable dosage for horses

  47. Pingback: how to inject ivermectin in a dog

  48. Pingback: zithramax heart risk

  49. Pingback: ventolin hfa pregnancy

  50. Pingback: zithromax type of antibiotic

  51. Pingback: lisinopril natural alternatives

  52. Pingback: dapoxetine clinical pharmacology

  53. Pingback: over the counter azithromycin cvs

  54. Pingback: azithromycin over the counter

  55. Pingback: purchase amoxil usa

  56. Pingback: generic neurontin

  57. Pingback: plaquenil brand name

  58. Pingback: prednisone 50 mg

  59. Pingback: stromectol for sale

  60. Pingback: can i take 200mg of viagra

  61. Pingback: generic cialis 30 pills 20mg

  62. Pingback: meritroyalbet

  63. Pingback: meritking

  64. Pingback: madridbet

  65. Pingback: meritking

  66. Pingback: elexusbet

  67. Pingback: eurocasino

  68. Pingback: eurocasino

  69. Pingback: trcasino

  70. Pingback: elexusbet

  71. Pingback: trcasino

  72. Pingback: tombala siteleri

  73. Pingback: tombala siteleri

  74. Pingback: tombala siteleri

  75. Pingback: baricitinib moa

  76. Pingback: 5 mg nolvadex

  77. Pingback: latisse near me

  78. Pingback: clomid medication

  79. Pingback: meritroyalbet

  80. Pingback: meritroyalbet

  81. Pingback: meritroyalbet

  82. Pingback: aralen otc

  83. Pingback: Anonymous

  84. Pingback: baricitinib price

  85. Pingback: Anonymous

  86. Pingback: how to get ivermectin

  87. Pingback: stromectol for sale

  88. Pingback: prednisone 10mg pill

  89. Pingback: prices for tadalafil

  90. Pingback: tadalafil liquid

  91. Pingback: low cost cialis

  92. Pingback: cialis price

  93. Pingback: price of sildenafil tablets

  94. Pingback: sildenafil pills prescription

  95. Pingback: cialis walmart

  96. Pingback: buy cipla sildalis

  97. Pingback: prednisone 20mg poison ivy

  98. Pingback: buy prednisone online now

  99. Pingback: cialis reviews

  100. Pingback: cost of cialis without prescription

  101. Pingback: meritroyalbet

  102. Pingback: prednisone

  103. Pingback: cialis tablets

  104. Pingback: cheap cialis india

  105. Pingback: generic cialis online

  106. Pingback: cialis online pharmacy

  107. Pingback: cialis tablets