8 Mart – ideoloji boşluq problemimiz

8 Mart azərbaycanlı üçün

Xəyyam Namazov

1857-ci ildə New-Yorkda 40 minə yaxın işçinin daha yaxşı iş şərtləri tələbi ilə tətilə başlaması, bunun davamlı olaraq əməkçi qadınların polis təzyiqi və təhdidinə məruz qalması, 8 Mart günü qapısı çöldən bağlanılan fabrikdə çıxarılan yanğın və 129 qadın işçinin diri-diri yanaraq can verməsi, 26-27 Avqust 1910-cu ildə Kopenhagendə 2-ci İnternasyonalla bağlı Beynəlxalq Sosialist Qadınlar Konfransında Klara Zetkin 8 Mart yanğınında qətl edilən qadın işçilərin xatirəsinə bu günün “Dünya Əməkçi Qadınlar Günü” olaraq xatırlanması təklifini verməsi və təklifin yekdilliklə qəbul edilməsi.

“8 Mart” ideoloji həmrəylik günü kimi

“8 Mart”ın ideoloji ağırlığı onun tarixindən qidalandığı kimi, günümüzdə bir çoxları üçün bu gün ideoloji həmrəylik günüdür. Bu gündə insanlar ideoloji tərəfdarları ilə birləşir, öz şüarlarını, tələblərini nümayiş etdirirlər. Küçələri etiraz edən qadınlar, universitetləri, müəssisələri şüar dolu divar posterləri bəzəyir. İdeoloji qruplaşmalar bu günün xatirəsinə və mahiyyətinə uyğun tədbirlər keçirir, siyasi bəyanatlar verirlər. Türkiyə nümunəsində qarşılaşdığım bir neçə ideoloji qruplaşmanın bu günə fərqli yanaşmalarına baxaq.

Feminist tələbə qruplaşmaları, hər kəsi 8 Mart günü həyata keçiriləcək böyük mitinqə səsləyirlər. Patriarxal cəmiyyət qruluşunu pisləyir, qadınların hüquqlarının hər yerdə pozulduğunu vurğulayır və qadınları birləşməyə, aktiv olmağa və bu bərabərsizliyə qarşı vuruşmağa çağırırlar. 8 Mart günü feminist, liberal və qadın haqqları müdafiəçiləri üçün qadınların sosial və siyasi həyatda aktivliyə çağırıldığı, onların birləşmələri lazım olduğunun vurğulandığı xüsusi bir həmrəylik gündür. Bu gün “Genç Kadınlar Özgürlüye Yürüyor” kimi solganlarla bəzənir ətraf.

Solçu qruplaşmalar, bu gün onlar üçün İşçi Qadınların birləşdiyi və Kapitalist sisteminə qarşı vuruşduğu bir gündür. Onlar bu günü qadınların kapitalizmin yaratdığı haqsızlığa qarşı həmrəy olduğu, birləşdiyi bir gün kimi qeyd edir, bunun üzərinə tədbirlər, mitinqlər təşkil edirlər. Bir solçu qrupun bəyanatından bir parça:

“8 Mart Dünya İşçi Qadınlar Günü sosialist işçi qadın hərəkatının bizə buraxdığı bir simvoldur. Kapitalizmin tarixi boyunca işçi qadınların mübarizəsi, işçi sinifinin mübarizəsiylə yan-yana qol-budaq açıb gücləndi və qadınların bu gün əldə etmiş olduğu bütün haqqlar bu mübarizənin məhsuludur…”

Maraqlısı budur ki, bu fərqli qruplaşmalar arasında 8 Mart necə dəyərləndirilməlidir sualı ətrafında qızğın müzakirələr gedir. Belə ki sol qruplar feministləri, feministlər sol baxışı, liberallar sol qrupları durmadan bu günü düzgün “dəyərləndirməmək” adına tənqid edir və dolayı olaraq bu gün ideoloji həmrəylik günü olmaqla yanaşı, fərqli ideologiyaların bir birini tənqid etmə günü kimi də qeyd edilir.

Bu gün ev yoldaşım xanım böyük həvəs və şövqlə 8 Mart Nümayişinə – Qadın Haqqlarına dəstək aksiyasına hazırlaşır. Ortalama bir alman qızıdır. Ona baxıram, düşünürəm, onda olub da bizdə olmayan nə var?

8 Mart azərbaycanlı üçün…

Bəs 8 Mart bir azərbaycanlı üçün nə mənaya gəlir? Yəqin ki, hədiyyə almaq, müəllim üçün pul yığmaq, qızlar üçün gül almaq, bir sözlə kütləvi şəkildə hədiyyə al və veri, bir mənada al-ver.

Burada vurğulamaq istədiyim problem bu deyil əsla (anormal nümunələr özlüyündə problemdir təbii). Problem buradadır ki, bizim üçün 8 Mart niyə SADƏCƏ hədiyyə alıb vermək günü kimi qeyd edilir. Yuxarıda danışdığım siyasi-ideoloji proseslər niyə bizim cəmiyyətdə baş vermir? Niyə 8 Mart bir azərbaycanlı üçün qətiyyən sosial, ideoloji və siyasi bir məna daşımır?!

Savadsızlıq > İdeoloji boşluq > Siyasi Passivlik > Həmrəylik Problemimiz

Problemlər, xüsusilə ortaq problemlər insanları yaxınlaşdırır, birləşdirir. Amma bu insanların təşkilatlanması və buna qarşı birlikdə mübarizə aparması üçün kifayət deyil. İdeaya ehtiyac var. Onu isə yaradan oxumaqdır, elmdir, bilikdir. (Təbii, oxumadan da ideologiyalara sahib olmaq olar, amma bu ikinci-əl idea olacaq).

Kütləvi savadsızlığın baş alıb getdiyi bir cəmiyyətdə ideoloji boşluğun olması təbii haldır. İdea, ideologiya yoxdursa da sadəcə narazı qruplar, narazı bir kütlə var deməkdir, amma passiv və özünü ifadə edə bilməyən bir kütlə. Siyasi passivliyimizin bir səbəbi də savadsızlıqdan yaranan ideoloji boşluğumuzdur. İdeologiya boşluğu, passivlik olduğu yerdə isə həmrəylik mövcud ola bilməz.

8 Mart onlarca simvoldan sadəcə biridir…

8 Mart sadəcə bir nümunədir, SİMVOLDUR. Bu simvolu anlamaq, onu dəyərləndirə bilmək üçün, onun uğrunda aktiv sosial-siyasi hərəkatlar həyata keçirmək və sənin kimi düşünənlərlə birgə olmaq üçün ilk öncə biliyə, sonra isə siyasi-ideoloji kimliyə ehtiyacın var.

Bir azərbaycanlı simvola baxır amma onu dəyərləndirə, ona anlam verə bilmir. Çünki o, sosial-siyasi məsələləri anlama mexanizmindən (bilik > ideologiya > aktivlik > həmrəylik) məhrumdur. Sadəcə görmür.

Qeyd: görəsən, azərbaycanlının baxıb da görə bilmədəyi daha nə qədər SİMVOLLAR var belə?!…

133 Responses to 8 Mart – ideoloji boşluq problemimiz

  1. Pingback: viagra without a doctor prescription

  2. Pingback: viagra 100mg

  3. Pingback: chloroquine phosphate

  4. Pingback: Free viagra samples

  5. Pingback: where to buy cialis

  6. Pingback: best cialis site

  7. Pingback: cialis super active

  8. Pingback: generic albuterol inhaler for sale

  9. Pingback: cialis savings card

  10. Pingback: Discount viagra

  11. Pingback: buy ciprofloxacin online

  12. Pingback: pharmacy without dr prescriptions

  13. Pingback: Canada viagra generic

  14. Pingback: viagra for men

  15. Pingback: cialis without a doctor prescription

  16. Pingback: buy cialis

  17. Pingback: canadian cialis

  18. Pingback: cialis online pharmacy

  19. Pingback: cialis 5mg

  20. Pingback: viagra generic

  21. Pingback: who has tylenol on sale

  22. Pingback: viagra 50mg

  23. Pingback: cheap viagra

  24. Pingback: generic viagra

  25. Pingback: ed medications

  26. Pingback: ed pills for sale

  27. Pingback: buy cialis generic tadalafil

  28. Pingback: cialis generic

  29. Pingback: chloroquine covid

  30. Pingback: ed pills for sale

  31. Pingback: how long does it take for viagra to work

  32. Pingback: walmart pharmacy

  33. Pingback: cvs pharmacy

  34. Pingback: cvs pharmacy

  35. Pingback: cialis online

  36. Pingback: Get cialis

  37. Pingback: levitra price

  38. Pingback: vardenafil 10 mg

  39. Pingback: levitra dosage

  40. Pingback: best slots to play online

  41. Pingback: walmart viagra prices without insurance

  42. Pingback: online gambling

  43. Pingback: viagra sildenafil

  44. Pingback: live casino slots online

  45. Pingback: real casino online

  46. Pingback: generic cialis

  47. Pingback: cash loan

  48. Pingback: bimatoprost coupons

  49. Pingback: how long does cialis last

  50. Pingback: online payday loans

  51. Pingback: installment loans

  52. Pingback: viagra cost

  53. Pingback: best real money online casinos

  54. Pingback: new cialis

  55. Pingback: real money casino online

  56. Pingback: buy viagra now online

  57. Pingback: cialis internet

  58. Pingback: online minnesota gambling

  59. Pingback: online casinos in arizona usa

  60. Pingback: cialis generic

  61. Pingback: real online casino

  62. Pingback: cheap 100mg viagra

  63. Pingback: new cialis

  64. Pingback: cialis 5 mg

  65. Pingback: cialis to buy

  66. Pingback: viagra discount

  67. Pingback: real money casino games

  68. Pingback: online casino gambling

  69. Pingback: free slots online

  70. Pingback: real casino online

  71. Pingback: generic viagra online

  72. Pingback: viagra price

  73. Pingback: viagra pills for sale

  74. Pingback: canada viagra

  75. Pingback: generic viagra for sale

  76. Pingback: cialis price

  77. Pingback: can i buy viagra online

  78. Pingback: viagra alternative

  79. Pingback: cialis pill

  80. Pingback: best online pharmacy for viagra

  81. Pingback: buy cialis

  82. Pingback: cheapest generic viagra

  83. Pingback: cheap viagra generic

  84. Pingback: tadalafil cost

  85. Pingback: online casinos usa

  86. Pingback: slot machine

  87. Pingback: buy cialis online

  88. Pingback: order viagra

  89. Pingback: http://viagrabs.com

  90. Pingback: cialis order online

  91. Pingback: do you need a prescription to buy viagra

  92. Pingback: viagra generic

  93. Pingback: viagra

  94. Pingback: buy cialis online fast shipping

  95. Pingback: where to buy Viagra 120 mg

  96. Pingback: Viagra 130mg uk

  97. Pingback: Viagra 25mg pills

  98. Pingback: buy viagra online

  99. Pingback: how to purchase Viagra 100mg

  100. Pingback: Viagra 200 mg over the counter

  101. Pingback: Viagra 25mg purchase

  102. Pingback: buy cialis online

  103. Pingback: Viagra 120 mg purchase

  104. Pingback: Cialis 10 mg online pharmacy

  105. Pingback: viagra without doctor prescription

  106. Pingback: Cialis 10mg united kingdom

  107. Pingback: Cialis 10 mg tablet

  108. Pingback: viagra alternative

  109. Pingback: Cialis 10 mg uk

  110. Pingback: cialis generic tadalafil

  111. Pingback: buy viagra online

  112. Pingback: Cialis 10mg without a prescription

  113. Pingback: buy cialis online

  114. Pingback: buy cheap sildenafil

  115. Pingback: Cialis 40 mg generic

  116. Pingback: Cialis 80mg nz

  117. Pingback: how to buy tadalafil 10mg

  118. Pingback: buy levitra 20mg

  119. Pingback: canadian pharmacy viagra

  120. Pingback: viagra buy

  121. Pingback: furosemide 40 mg tablets

  122. Pingback: lexapro 20 mg otc

  123. Pingback: otc viagra

  124. Pingback: cialis prices

  125. Pingback: viagra generic

  126. Pingback: viagra online

  127. Pingback: viagra online without prescription reviews

  128. Pingback: order tamoxifen 10 mg

  129. Pingback: cialis without prescription in canada

  130. Pingback: buy ashwagandha 60caps

  131. Pingback: cialis online

  132. Pingback: atarax 10 mg over the counter

  133. Pingback: augmentin 250/125mg united states