8 Mart – ideoloji boşluq problemimiz

8 Mart azərbaycanlı üçün

Xəyyam Namazov

1857-ci ildə New-Yorkda 40 minə yaxın işçinin daha yaxşı iş şərtləri tələbi ilə tətilə başlaması, bunun davamlı olaraq əməkçi qadınların polis təzyiqi və təhdidinə məruz qalması, 8 Mart günü qapısı çöldən bağlanılan fabrikdə çıxarılan yanğın və 129 qadın işçinin diri-diri yanaraq can verməsi, 26-27 Avqust 1910-cu ildə Kopenhagendə 2-ci İnternasyonalla bağlı Beynəlxalq Sosialist Qadınlar Konfransında Klara Zetkin 8 Mart yanğınında qətl edilən qadın işçilərin xatirəsinə bu günün “Dünya Əməkçi Qadınlar Günü” olaraq xatırlanması təklifini verməsi və təklifin yekdilliklə qəbul edilməsi.

“8 Mart” ideoloji həmrəylik günü kimi

“8 Mart”ın ideoloji ağırlığı onun tarixindən qidalandığı kimi, günümüzdə bir çoxları üçün bu gün ideoloji həmrəylik günüdür. Bu gündə insanlar ideoloji tərəfdarları ilə birləşir, öz şüarlarını, tələblərini nümayiş etdirirlər. Küçələri etiraz edən qadınlar, universitetləri, müəssisələri şüar dolu divar posterləri bəzəyir. İdeoloji qruplaşmalar bu günün xatirəsinə və mahiyyətinə uyğun tədbirlər keçirir, siyasi bəyanatlar verirlər. Türkiyə nümunəsində qarşılaşdığım bir neçə ideoloji qruplaşmanın bu günə fərqli yanaşmalarına baxaq.

Feminist tələbə qruplaşmaları, hər kəsi 8 Mart günü həyata keçiriləcək böyük mitinqə səsləyirlər. Patriarxal cəmiyyət qruluşunu pisləyir, qadınların hüquqlarının hər yerdə pozulduğunu vurğulayır və qadınları birləşməyə, aktiv olmağa və bu bərabərsizliyə qarşı vuruşmağa çağırırlar. 8 Mart günü feminist, liberal və qadın haqqları müdafiəçiləri üçün qadınların sosial və siyasi həyatda aktivliyə çağırıldığı, onların birləşmələri lazım olduğunun vurğulandığı xüsusi bir həmrəylik gündür. Bu gün “Genç Kadınlar Özgürlüye Yürüyor” kimi solganlarla bəzənir ətraf.

Solçu qruplaşmalar, bu gün onlar üçün İşçi Qadınların birləşdiyi və Kapitalist sisteminə qarşı vuruşduğu bir gündür. Onlar bu günü qadınların kapitalizmin yaratdığı haqsızlığa qarşı həmrəy olduğu, birləşdiyi bir gün kimi qeyd edir, bunun üzərinə tədbirlər, mitinqlər təşkil edirlər. Bir solçu qrupun bəyanatından bir parça:

“8 Mart Dünya İşçi Qadınlar Günü sosialist işçi qadın hərəkatının bizə buraxdığı bir simvoldur. Kapitalizmin tarixi boyunca işçi qadınların mübarizəsi, işçi sinifinin mübarizəsiylə yan-yana qol-budaq açıb gücləndi və qadınların bu gün əldə etmiş olduğu bütün haqqlar bu mübarizənin məhsuludur…”

Maraqlısı budur ki, bu fərqli qruplaşmalar arasında 8 Mart necə dəyərləndirilməlidir sualı ətrafında qızğın müzakirələr gedir. Belə ki sol qruplar feministləri, feministlər sol baxışı, liberallar sol qrupları durmadan bu günü düzgün “dəyərləndirməmək” adına tənqid edir və dolayı olaraq bu gün ideoloji həmrəylik günü olmaqla yanaşı, fərqli ideologiyaların bir birini tənqid etmə günü kimi də qeyd edilir.

Bu gün ev yoldaşım xanım böyük həvəs və şövqlə 8 Mart Nümayişinə – Qadın Haqqlarına dəstək aksiyasına hazırlaşır. Ortalama bir alman qızıdır. Ona baxıram, düşünürəm, onda olub da bizdə olmayan nə var?

8 Mart azərbaycanlı üçün…

Bəs 8 Mart bir azərbaycanlı üçün nə mənaya gəlir? Yəqin ki, hədiyyə almaq, müəllim üçün pul yığmaq, qızlar üçün gül almaq, bir sözlə kütləvi şəkildə hədiyyə al və veri, bir mənada al-ver.

Burada vurğulamaq istədiyim problem bu deyil əsla (anormal nümunələr özlüyündə problemdir təbii). Problem buradadır ki, bizim üçün 8 Mart niyə SADƏCƏ hədiyyə alıb vermək günü kimi qeyd edilir. Yuxarıda danışdığım siyasi-ideoloji proseslər niyə bizim cəmiyyətdə baş vermir? Niyə 8 Mart bir azərbaycanlı üçün qətiyyən sosial, ideoloji və siyasi bir məna daşımır?!

Savadsızlıq > İdeoloji boşluq > Siyasi Passivlik > Həmrəylik Problemimiz

Problemlər, xüsusilə ortaq problemlər insanları yaxınlaşdırır, birləşdirir. Amma bu insanların təşkilatlanması və buna qarşı birlikdə mübarizə aparması üçün kifayət deyil. İdeaya ehtiyac var. Onu isə yaradan oxumaqdır, elmdir, bilikdir. (Təbii, oxumadan da ideologiyalara sahib olmaq olar, amma bu ikinci-əl idea olacaq).

Kütləvi savadsızlığın baş alıb getdiyi bir cəmiyyətdə ideoloji boşluğun olması təbii haldır. İdea, ideologiya yoxdursa da sadəcə narazı qruplar, narazı bir kütlə var deməkdir, amma passiv və özünü ifadə edə bilməyən bir kütlə. Siyasi passivliyimizin bir səbəbi də savadsızlıqdan yaranan ideoloji boşluğumuzdur. İdeologiya boşluğu, passivlik olduğu yerdə isə həmrəylik mövcud ola bilməz.

8 Mart onlarca simvoldan sadəcə biridir…

8 Mart sadəcə bir nümunədir, SİMVOLDUR. Bu simvolu anlamaq, onu dəyərləndirə bilmək üçün, onun uğrunda aktiv sosial-siyasi hərəkatlar həyata keçirmək və sənin kimi düşünənlərlə birgə olmaq üçün ilk öncə biliyə, sonra isə siyasi-ideoloji kimliyə ehtiyacın var.

Bir azərbaycanlı simvola baxır amma onu dəyərləndirə, ona anlam verə bilmir. Çünki o, sosial-siyasi məsələləri anlama mexanizmindən (bilik > ideologiya > aktivlik > həmrəylik) məhrumdur. Sadəcə görmür.

Qeyd: görəsən, azərbaycanlının baxıb da görə bilmədəyi daha nə qədər SİMVOLLAR var belə?!…

371 Responses to 8 Mart – ideoloji boşluq problemimiz

  1. Pingback: viagra without a doctor prescription

  2. Pingback: viagra 100mg

  3. Pingback: chloroquine phosphate

  4. Pingback: Free viagra samples

  5. Pingback: where to buy cialis

  6. Pingback: best cialis site

  7. Pingback: cialis super active

  8. Pingback: generic albuterol inhaler for sale

  9. Pingback: cialis savings card

  10. Pingback: Discount viagra

  11. Pingback: buy ciprofloxacin online

  12. Pingback: pharmacy without dr prescriptions

  13. Pingback: Canada viagra generic

  14. Pingback: viagra for men

  15. Pingback: cialis without a doctor prescription

  16. Pingback: buy cialis

  17. Pingback: canadian cialis

  18. Pingback: cialis online pharmacy

  19. Pingback: cialis 5mg

  20. Pingback: viagra generic

  21. Pingback: who has tylenol on sale

  22. Pingback: viagra 50mg

  23. Pingback: cheap viagra

  24. Pingback: generic viagra

  25. Pingback: ed medications

  26. Pingback: ed pills for sale

  27. Pingback: buy cialis generic tadalafil

  28. Pingback: cialis generic

  29. Pingback: chloroquine covid

  30. Pingback: ed pills for sale

  31. Pingback: how long does it take for viagra to work

  32. Pingback: walmart pharmacy

  33. Pingback: cvs pharmacy

  34. Pingback: cvs pharmacy

  35. Pingback: cialis online

  36. Pingback: Get cialis

  37. Pingback: levitra price

  38. Pingback: vardenafil 10 mg

  39. Pingback: levitra dosage

  40. Pingback: best slots to play online

  41. Pingback: walmart viagra prices without insurance

  42. Pingback: online gambling

  43. Pingback: viagra sildenafil

  44. Pingback: live casino slots online

  45. Pingback: real casino online

  46. Pingback: generic cialis

  47. Pingback: cash loan

  48. Pingback: bimatoprost coupons

  49. Pingback: how long does cialis last

  50. Pingback: online payday loans

  51. Pingback: installment loans

  52. Pingback: viagra cost

  53. Pingback: best real money online casinos

  54. Pingback: new cialis

  55. Pingback: real money casino online

  56. Pingback: buy viagra now online

  57. Pingback: cialis internet

  58. Pingback: online minnesota gambling

  59. Pingback: online casinos in arizona usa

  60. Pingback: cialis generic

  61. Pingback: real online casino

  62. Pingback: cheap 100mg viagra

  63. Pingback: new cialis

  64. Pingback: cialis 5 mg

  65. Pingback: cialis to buy

  66. Pingback: viagra discount

  67. Pingback: real money casino games

  68. Pingback: online casino gambling

  69. Pingback: free slots online

  70. Pingback: real casino online

  71. Pingback: generic viagra online

  72. Pingback: viagra price

  73. Pingback: viagra pills for sale

  74. Pingback: canada viagra

  75. Pingback: generic viagra for sale

  76. Pingback: cialis price

  77. Pingback: can i buy viagra online

  78. Pingback: viagra alternative

  79. Pingback: cialis pill

  80. Pingback: best online pharmacy for viagra

  81. Pingback: buy cialis

  82. Pingback: cheapest generic viagra

  83. Pingback: cheap viagra generic

  84. Pingback: tadalafil cost

  85. Pingback: online casinos usa

  86. Pingback: slot machine

  87. Pingback: buy cialis online

  88. Pingback: order viagra

  89. Pingback: http://viagrabs.com

  90. Pingback: cialis order online

  91. Pingback: do you need a prescription to buy viagra

  92. Pingback: viagra generic

  93. Pingback: viagra

  94. Pingback: buy cialis online fast shipping

  95. Pingback: where to buy Viagra 120 mg

  96. Pingback: Viagra 130mg uk

  97. Pingback: Viagra 25mg pills

  98. Pingback: buy viagra online

  99. Pingback: how to purchase Viagra 100mg

  100. Pingback: Viagra 200 mg over the counter

  101. Pingback: Viagra 25mg purchase

  102. Pingback: buy cialis online

  103. Pingback: Viagra 120 mg purchase

  104. Pingback: Cialis 10 mg online pharmacy

  105. Pingback: viagra without doctor prescription

  106. Pingback: Cialis 10mg united kingdom

  107. Pingback: Cialis 10 mg tablet

  108. Pingback: viagra alternative

  109. Pingback: Cialis 10 mg uk

  110. Pingback: cialis generic tadalafil

  111. Pingback: buy viagra online

  112. Pingback: Cialis 10mg without a prescription

  113. Pingback: buy cialis online

  114. Pingback: buy cheap sildenafil

  115. Pingback: Cialis 40 mg generic

  116. Pingback: Cialis 80mg nz

  117. Pingback: how to buy tadalafil 10mg

  118. Pingback: buy levitra 20mg

  119. Pingback: canadian pharmacy viagra

  120. Pingback: viagra buy

  121. Pingback: furosemide 40 mg tablets

  122. Pingback: lexapro 20 mg otc

  123. Pingback: otc viagra

  124. Pingback: cialis prices

  125. Pingback: viagra generic

  126. Pingback: viagra online

  127. Pingback: viagra online without prescription reviews

  128. Pingback: order tamoxifen 10 mg

  129. Pingback: cialis without prescription in canada

  130. Pingback: buy ashwagandha 60caps

  131. Pingback: cialis online

  132. Pingback: atarax 10 mg over the counter

  133. Pingback: augmentin 250/125mg united states

  134. Pingback: viagra 100mg effects

  135. Pingback: avodart 0,5mg without a prescription

  136. Pingback: baclofen 25mg for sale

  137. Pingback: where can i buy bactrim 800/160mg

  138. Pingback: benicar 40mg united kingdom

  139. Pingback: cialis c20

  140. Pingback: viagra coupons from pfizer

  141. Pingback: viagra

  142. Pingback: cialis headache

  143. Pingback: calcium carbonate 500mg tablets

  144. Pingback: buy cardizem

  145. Pingback: viagra line

  146. Pingback: casodex generic

  147. Pingback: viagra on line

  148. Pingback: cialis for sale

  149. Pingback: catapres without a doctor prescription

  150. Pingback: ceclor 250mg no prescription

  151. Pingback: ceftin 250mg without a prescription

  152. Pingback: buy viagra online

  153. Pingback: celebrex medication

  154. Pingback: buy celexa 10mg

  155. Pingback: viagra 100mg

  156. Pingback: erectile dysfunction drugs

  157. Pingback: cephalexin 500 mg generic

  158. Pingback: cipro 750mg otc

  159. Pingback: cheap claritin 10mg

  160. Pingback: golden nugget online casino

  161. Pingback: buy generic drugs

  162. Pingback: real money online casino

  163. Pingback: online casino for real cash

  164. Pingback: casino gambling

  165. Pingback: best online casino for money

  166. Pingback: rivers casino

  167. Pingback: online casino usa

  168. Pingback: best online casino usa

  169. Pingback: ED Pills Without Doctor Prescription

  170. Pingback: real money casino

  171. Pingback: motorcycle insurance

  172. Pingback: car insurance quotes online florida

  173. Pingback: auto-owners insurance

  174. Pingback: cost of viagra at walmart

  175. Pingback: car insurance quotes in nj

  176. Pingback: nationwide insurance

  177. Pingback: cialis

  178. Pingback: ameriprise car insurance quotes costco

  179. Pingback: cheapest online car insurance quotes

  180. Pingback: mexican car insurance quotes

  181. Pingback: allstate car insurance

  182. Pingback: best car insurance quotes comparison site

  183. Pingback: Buy viagra now

  184. Pingback: bad credit personal loans

  185. Pingback: cash payday loans

  186. Pingback: buy real viagra online cheap

  187. Pingback: payday loans now

  188. Pingback: installment loans online

  189. Pingback: quick loans tulsa

  190. Pingback: bad credit loans loan

  191. Pingback: payday loans online loans

  192. Pingback: personal loans in maryland

  193. Pingback: amoxicillin buy online canada

  194. Pingback: cbd book distributors

  195. Pingback: high cbd cannabis seeds for sale

  196. Pingback: printable cbd oil handout

  197. Pingback: over the counter generic sildenafil

  198. Pingback: cbd oil for pain management

  199. Pingback: pfizer viagra eservice

  200. Pingback: viagra from mexico to usa

  201. Pingback: cbd oil 300mg

  202. Pingback: cbd oil for sale vaporizer

  203. Pingback: best natural ed supplement

  204. Pingback: buy sildenafil 20 mg without prescription

  205. Pingback: cbd oil for cancer patients chocolate

  206. Pingback: payday loans online

  207. Pingback: cbd oil milford ohio

  208. Pingback: viagra on the web

  209. Pingback: medical cannabis oil for sale high cbd rso

  210. Pingback: i want to buy viagra

  211. Pingback: term paper writers

  212. Pingback: how to write an intro for an essay

  213. Pingback: sildenafil 100mg tablets in india

  214. Pingback: the best essay writing services

  215. Pingback: affordable essay writing service

  216. Pingback: custom essay writers

  217. Pingback: essays writing

  218. Pingback: homework good or bad

  219. Pingback: how much is viagra in canada

  220. Pingback: college paper writer

  221. Pingback: essay writing services review

  222. Pingback: sildenafil 10 mg

  223. Pingback: buy cleocin

  224. Pingback: clomid 100mg usa

  225. Pingback: clonidine pharmacy

  226. Pingback: Pfizer viagra canada

  227. Pingback: clozaril 50 mg coupon

  228. Pingback: colchicine generic

  229. Pingback: symbicort inhaler united states

  230. Pingback: cialis cvs

  231. Pingback: combivent usa

  232. Pingback: buy essay writing

  233. Pingback: how to purchase coreg

  234. Pingback: generic cialis

  235. Pingback: Pfizer viagra

  236. Pingback: compazine cost

  237. Pingback: coumadin 1mg usa

  238. Pingback: where to buy viagra tablets

  239. Pingback: cozaar 100 mg without a doctor prescription

  240. Pingback: who can write my paper

  241. Pingback: parts of a dissertation

  242. Pingback: cymbalta canada

  243. Pingback: admission essay services

  244. Pingback: cheap custom essay writing

  245. Pingback: help writing research paper

  246. Pingback: thesis consulting

  247. Pingback: good thesis

  248. Pingback: ddavp 0.1 mg united kingdom

  249. Pingback: cheap viagra

  250. Pingback: depakote generic

  251. Pingback: diamox online pharmacy

  252. Pingback: differin 15g without prescription

  253. Pingback: Levitra or viagra

  254. Pingback: diltiazem 60mg purchase

  255. Pingback: how to purchase doxycycline

  256. Pingback: generic name for viagra

  257. Pingback: dramamine 50mg australia

  258. Pingback: elavil 50mg cost

  259. Pingback: canadian pharmacy online

  260. Pingback: cost of erythromycin

  261. Pingback: etodolac 300 mg usa

  262. Pingback: Zithromax india

  263. Pingback: flomax 0,2 mg australia

  264. Pingback: flonase nasal spray online

  265. Pingback: garcinia cambogia caps united kingdom

  266. Pingback: natural remedies for ed problems

  267. Pingback: geodon 20mg prices

  268. Pingback: hyzaar united states

  269. Pingback: how to buy imdur 60 mg

  270. Pingback: cialis prices

  271. Pingback: imitrex 50 mg no prescription

  272. Pingback: imodium usa

  273. Pingback: generic viagra without a doctor prescription

  274. Pingback: More about the author

  275. Pingback: canadian pharmacy

  276. Pingback: imuran online pharmacy

  277. Pingback: cheap indocin 75mg

  278. Pingback: where can i buy zithromax uk

  279. Pingback: cheapest lamisil 250mg

  280. Pingback: levaquin 250mg coupon

  281. Pingback: buy generic viagra

  282. Pingback: lopid canada

  283. Pingback: buy generic viagra

  284. Pingback: lopressor pharmacy

  285. Pingback: luvox cheap

  286. Pingback: macrobid otc

  287. Pingback: meclizine 25 mg nz

  288. Pingback: buy viagra high street

  289. Pingback: erectile dysfunction pills

  290. Pingback: cheapest mestinon

  291. Pingback: order micardis 20 mg

  292. Pingback: shoppers drug mart pharmacy

  293. Pingback: cheapest mobic 7,5mg

  294. Pingback: motrin 400mg for sale

  295. Pingback: nortriptyline 25 mg australia

  296. Pingback: buy viagra online paypal

  297. Pingback: approved canadian online pharmacies

  298. Pingback: periactin 4 mg tablet

  299. Pingback: canada online pharmacy

  300. Pingback: where can i buy phenergan 25 mg

  301. Pingback: plaquenil 400 mg without a prescription

  302. Pingback: prednisolone usa

  303. Pingback: prevacid 30 mg price

  304. Pingback: buy prilosec

  305. Pingback: how to purchase proair inhaler 100mcg

  306. Pingback: generic viagra online

  307. Pingback: procardia 30mg without prescription

  308. Pingback: proscar online pharmacy

  309. Pingback: protonix usa

  310. Pingback: cheap generic viagra

  311. Pingback: buy viagra in bangkok

  312. Pingback: provigil 100 mg without a prescription

  313. Pingback: pulmicort without prescription

  314. Pingback: strongest antibiotic for bacterial infection

  315. Pingback: pyridium 200 mg uk

  316. Pingback: buy zithromax online cheap

  317. Pingback: reglan 10 mg uk

  318. Pingback: remeron 30 mg purchase

  319. Pingback: retin-a cream 0.05% without a prescription

  320. Pingback: benadryl online coupon

  321. Pingback: revatio 20mg united states

  322. Pingback: buy zyrtec online cheap

  323. Pingback: risperdal uk

  324. Pingback: robaxin pills

  325. Pingback: rogaine no prescription

  326. Pingback: seroquel coupon

  327. Pingback: singulair 10 mg cheap

  328. Pingback: skelaxin 400mg united kingdom

  329. Pingback: spiriva online pharmacy

  330. Pingback: over the counter viagra

  331. Pingback: tenormin nz

  332. Pingback: thorazine 50mg cost

  333. Pingback: toprol canada

  334. Pingback: generic viagra names

  335. Pingback: tricor canada

  336. Pingback: cheapest valtrex

  337. Pingback: verapamil for sale

  338. Pingback: voltaren without a doctor prescription

  339. Pingback: wellbutrin online

  340. Pingback: where to buy cialis online without a presription

  341. Pingback: zanaflex 2 mg purchase

  342. Pingback: zestril online

  343. Pingback: top article

  344. Pingback: zocor 40 mg cost

  345. Pingback: zithromax 250mg

  346. Pingback: zovirax 800mg cheap

  347. Pingback: zyloprim 100mg pills

  348. Pingback: viagra newsletter

  349. Pingback: zyprexa cheap

  350. Pingback: zyvox without prescription

  351. Pingback: sildenafil canada

  352. Pingback: tadalafil 40 mg pills

  353. Pingback: order furosemide

  354. Pingback: amoxicillin order online no prescription

  355. Pingback: escitalopram 5mg purchase

  356. Pingback: aripiprazole uk

  357. Pingback: pioglitazone usa

  358. Pingback: spironolactone 100mg without a doctor prescription

  359. Pingback: canadian drugstore online

  360. Pingback: fexofenadine 180mg united kingdom

  361. Pingback: glimepiride pharmacy

  362. Pingback: meclizine 25 mg canada

  363. Pingback: leflunomide 10 mg usa

  364. Pingback: how to buy atomoxetine 10 mg

  365. Pingback: donepezil nz

  366. Pingback: anastrozole prices

  367. Pingback: sildenafil

  368. Pingback: where can i buy irbesartan 300 mg

  369. Pingback: where to buy dutasteride 0,5mg

  370. Pingback: olmesartan for sale

  371. Pingback: buspirone united kingdom